Chokwadi, pane kanopfuura chiitiko chimwe mumazuva ako emudzidzi wakabvunzwa kuti rwizi rwakarebesa pasirese rwaive chii uye pamwe, mhinduro iyo vazhinji venyu vakapa yakapikiswa. Uye izvi zvinodaro nekuti kwagara kune gakava pakati peRwizi rwaNile neAmazon nezvezita rerwizi rwakareba kwazvo pasi rose.
Mune ino post iwe uri, Tichaedza kugadzirisa kusahadzika uku toedza kutsanangura kusiyana kwavanoita kubva kune mumwe uye kuyedza kuona kuti ndeipi ingave yakareba pasi rese.. Kwagara kune uye kucharamba kune mativi maviri egakava, avo vanotsigira Amazon uye, kune rumwe rutivi, avo vanozviita paNire.
Kuziva nekuyera rwizi rwakarebesa pasi rose hakusi nyore kuita sezvazvinotendwa. Iyo yakanyanya kuoma kupfuura iyo inoratidzika, haisi kungoyera panotangira rwizi uye kupera kwayo. Mvura iyi inowanzosangana munzizi, izvo zvinoita kuti zviome zvikuru kuziva kwainotangira uye kwainoperera.
Rwizi chii?

Munhu wese anofanira kuziva tsananguro yerwizi, asi kana mumba mune vanhu vasina ruzivo, ngatitangei nekutsanangura temu iyi.
Rwizi (rwizi) irwizi runoyerera kubva kwarwo kuenda pamuromo werumwe rwizi, dhamu kana gungwa. Nzizi dzinosiyana kubva kune imwe neimwe nekuve nekuwedzera kana kushoma simba, izvi zvinoenderana nezvikamu zvinoumba iyi ikozvino. Sezvo, vanogona kudya nenzira dzakasiyana-siyana sekunaya kwemvura, zvitubu, seepage, kunyungudika, nezvimwe.
Zvikamu zvitatu zvikuru zvinoumba rwizi zvinogona kutaurwa. Wokutanga aizova nzvimbo dzepamusoro, ndiko kuti, chikamu chinoberekerwa mhepo yemvura yatiri kutaura nezvayo. Chechipiri chaizova, nzira yepakati inova nzvimbo iyo mutsetse unowedzera uye unodzikirawo. Uye pakupedzisira, the nzvimbo yepasi uko kutsetseka uye kumhanya kunoderedzwa.
Kana mubvunzo wekuti rwizi rwunoumbwa sei wakambopinda mumusoro mako? Panguva ino tichaedza kukutsanangurirai. Munzvimbo dzine makomo kana zvikomo, mvura dzemvura dzakadonha dzinoyerera uye dzakadzika mune imwe nzvimbo. Kana madhiri aya azara, machani anoumba ayo anozokurumidza kutanga kushatisa nzvimbo. Izvi zvinokonzerwa nesimba remvura ikozvino, pamwe nerubatsiro rwesediments.
Izvi, Inoita kuti pave nokuberekwa kworwizi ruduku runozodzika zvishoma nezvishoma. Nokufamba kwenguva, sezvo mvura inoyerera ichipinda munzvimbo yakapfava, chiteshi chinoparadza zvikamu zvakasiyana-siyana zvegwara rayo uye kuisa mashanga, zvichiita kuti pave nemafashamo kusvikira yasvika pamuromo.
Nderupi rwizi rurefu pasi rose?

Nhasi, nyanzvi dzinotarisira kuyerwa kwerwizi dzinobvumirana kuti Nzira inogamuchirwa zvikuru yeiyi ndeyekuyera chinhambwe chiri pakati pechibviro chezvino uye nzvimbo yemuromo., ndiko kuti, kuti uzive kuti ndeupi rwizi rwakareba kupfuura dzimwe nyika, unofanira kuyera kureba kwemugero wemvura inoenderera mberi mune imwe nzira yerwizi.
Zvinofanira kutaurwa kuti zviri nyore kutaura, asi kana zvataurwa zvangoitwa zvinogona kuzoti kuoma.. Neizvi, tinoreva kuti mune dzimwe nzizi zvingava nyore kuziva panotangira ikozvino, asi kwete zvakanyanya muromo, izvo zvingave zvishoma zvishoma kuratidza.
Nile vs Amazon

Nzizi mbiri idzi, sezvatambotaura kwokutanga kwebhuku rino, ndidzo dziripo nguva dzose mukukurukurirana kunopfuurira kuti ndeupi wavo akareba kwazvo munyika. Zvakanaka, muchikamu chino, tichataura nezve mumwe nemumwe wavo achipa data uye kuratidza kuti ndeipi ingave iyo inosangana nemusoro weiyo yakareba.
Rwizi rwaNile, maererano nehuwandu hwenyanzvi muchikamu ichi, runofanira kuverengerwa serwizi rwakareba kwazvo pasirese, nekuda kwehurefu hwarwo hwemakiromita 6650.. Kosi yaro inomhanya zvakanyanya munzvimbo yeEgypt, kubva kwairi kuBurundi, ichipfuura nemuSudan, Ethiopia, Uganda, Kenya, Tanzania neRepublic of the Congo.
Kwemakore akawanda iye zvino, Lake Victoria yave ichinzi ndiko kwaibva Rwizi rwaNile. Dziva iri rakakomberedzwa nemakomo, ayo azere nehova dzinoyerera dzichipinda mariri. Rutivi rwarwo rwakakura ndirwo Rwizi rweKagera rune panotangira rwizi rwarwo muBurundi. Kunobva panguva ino, uko Rwizi rwaNire runoyerwa uye runorongwa serwizi rwakareba kwazvo pasi rose.
Kune rimwe divi tinaro Amazon, iyo inoonekwa serwizi rukurusa pasirese, asi nekuda kwehuwandu hwemvura. Rwizi rwatiri kutaura urwu rwakaiswa panhamba yechipiri nekuda kwehurefu hwarwo. Asi, sezvatichangobva kutaura, inobata nzvimbo yekutanga yekuve yakanyanya kuwanda. Muchokwadi, rwizi urwu rwakakosha pakuongorora kwezvakasiyana-siyana, sekutsanangurwa kwazvinoitwa muzvidzidzo zvemhuka nemaruva enzvimbo iyi.
Mune dzimwe nzvimbo dzenzira yerwizi urwu, yasvika pakufara makiromita zana nemakumi mapfumbamwe, apo kuyerera kwayo kunowedzera muhukuru nokuda kwekunaya kwemvura mvura zhinji inowira mumwaka. Zvinofanira kucherechedzwa kuti kunyange mumwaka yakaoma zvikuru yakafara zvokuti hapana chivakwa chinoifukidza kuti iyambuke.
Mvura yaro inoyerera nemunzvimbo dzakaita seBrazil uye inoguma yoyerera ichipinda muAtlantic Ocean. Zvinofanira kucherechedzwa kuti zvakare inoumba rwizi rukurusa panyika, iyo inosanganisira Colombia, Ecuador, Peru, Brazil neBolivia.
Sezvataona, Rwizi rweNile neAmazon rwave rwuri nyaya yekurukurirano pamusoro peiyo yakareba kupfuura dzimwe nyika. Paunenge uchiverenga zvese zviri pamusoro, mhinduro yako yekutanga kumubvunzo wakabvunzwa mune ino positi ingave yekuti Rwizi rwaNire ndirwo rwakareba, asi handizvo.. Izvi zvinokonzerwa nekuwanikwa kutsva kwakaitwa nerwendo rwesainzi, rwakaona kuti kureba kweRwizi rweAmazon makiromita 100 yakakura kupfuura iyo yeNairi, nekudaro ichibvisa chigaro cheNairi kubva panzvimbo yekutanga.
Aya masayendisiti ekufambisa muPeru, imwe yenzvimbo dzinoyerera rwizi rweAmazon, Vakaona kuti kunobva mvura iyi kune imwe nzvimbo kumaodzanyemba kwenyika ino, panzvimbo yekuchamhembe sezvaifungwa kusvika zvino.
Chiitiko ichi chaita kuti nhamba dzishanduke uye kuti, funga chokwadi chokuti Rwizi rweAmazon ndirwo rwakarebesa munyika.
Dzimwe nzizi dzakarebesa pasi rose
Mawedzero ayo anovhara zviuru zvemakiromita uye nekuwedzera, nzira dzayo dzinoyambuka nzvimbo dzakasiyana dzemepu, iri sosi yechikafu chemhando dzakasiyana dzemhuka nezvirimwa. Tevere, Ticharatidza kuti ndedzipi nzizi huru dzakareba pasi rose pamusoro pezviviri zvataona muchikamu chapfuura.
Yangtze River

Nekureba kwemakiromita 6300, ndiyo imwe yenzizi refu kwazvo pasi rose. izvo zvinogona kuwanikwa. Mvura yaro ikozvino inofamba nepakati peChina, kubva kumadokero kuenda kumabvazuva. Rwizi urwu rwakakoshawo mutsika nemagariro echiChina, ruchiita basa rakakosha munhoroondo yenyika.
Rwizi rweMississippi

Inowanikwa muNorth America, uye nehurefu hwakazara hwemakiromita 6275, iyo inoyambuka United States kubva kuchamhembe kuenda kumaodzanyemba. Mugero wayo unofamba nemumatunhu gumi akasiyana kudzamara yasvika pamuromo wayo uri muGulf of Mexico.
Yenisei River

Rwizi rwechipiri rwakarebesa mukondinendi yeAsia, nehupamhi hwemakiromita 5539. Inotora nzvimbo yechishanu yerwizi rwakareba pasi rose. Mvura yaro inodyiswa neLake Baikal, Selengá, Angara neIder, izvo zvinoita kuti ive yakakosha muzvidzidzo zvezvipenyu zvemvura.
Yero Rwizi

riosdelplaneta.com
MuChina, ndiyo rwizi rwechipiri rwakareba uye rwechitanhatu pasi rose. Hurefu hwacho hunosvika makiromita 5500. Ndiyo imwe yenzizi dzakanyanya kukosha muChina, nekuda kwenzvimbo dzinoyerera mvura dzayo uye nekukanganisa kwayo tsika dzenzvimbo.
ob river

www.fundacionaquae.org
Pakati penzizi gumi dzakarebesa pasi rose. iri pachinhanho chechinomwe pasi rose. Ikozvino yemvura inotakura rwizi urwu inoyambuka nharaunda dzakasiyana, asi pamusoro pezvose chikamu chikuru cheSiberian Russia, China neKazakhstan.
Kana tikataura nezveSpain, tinogona kuratidza rwizi rweEbro nehurefu hwemakiromita 930 iyo inovhara nharaunda dzakasiyana dzakadai seCantabria, Castile neLeón, La Rioja, Nyika yeBasque, Navarre, Aragon neCatalonia. Imwe rwizi rwakakodzera kutariswa muSpain ndiTagus Rwizi, rune hurefu hwemakiromita 1038, uye Rwizi rweDuero rwuri rukuru.
Sezvatoonekwa, pakutanga Rwizi rwaNile rwainzi ndirwo rwakarebesa pasi rose, pamberi peAmazon. Asi mushure mekuferefeta kwakaomarara uye ichi chitsva chakawanikwa neboka renyanzvi, kupatsanurwa uku kwakachinja. Naizvozvo, Rwizi rweAmazon rwakapihwa nhamba yekutanga mukuverenga kureba.