Pasi, ipuraneti yechitatu muhurongwa hwezuva. Nyika yebhuruu, iyo chete ine zvipenyu zvakarongwa mumhando dzakaoma kunzwisisa. Zvirinani, sekuziva kwedu nhasi. Chii chinoita kuti pasi redu rive rakasiyana uye rakakodzera kugadzirwa kwezvipenyu?
Pfungwa yenzvimbo inogarika (inonziwo nzvimbo inogarika yecircumstellar) yakagadzirwa nenyanzvi dzezvenyeredzi muhafu yechipiri yezana ramakore rapfuura kuti vadzidze kuti nzvimbo uye hunhu hwepasi nenyeredzi yaro zvinosarudza sei mukana wekuwana hupenyu huri kunze kwenyika pane mamwe mapuraneti nemasisitimu.
Isaac Asimov
Dingindira rehupenyu kune dzimwe nzvimbo, pamwe chete nehope dzekuti rimwe zuva vanhu vagare munyika dziri kure dzisina kusvibiswa, zvagara zvichifadza zvizvarwa zvese. Pfungwa yenzvimbo inogarwa yakatanga kuunzwa kune veruzhinji muma1960, nekuda kwemunyori wesainzi ane mukurumbira uye anobudirira Isaac Asimov nemabhuku ake akatevedzana pamusoro pekugara muchadenga.
Zvakanyanya, izwi rekuti "nzvimbo inogarika" rinoreva nzvimbo yenzvimbo yakatenderedza nyeredzi umo mapuraneti ane mvura yemvura anogona kuwanikwa . Basa remvura mukukura kwehupenyu paNyika rave rakakosha pamaitiro ekutanga ehupenyu uye maitiro akaunza hupenyu, kusvika padanho rekuti zvakaoma kufungidzira nyika dzekunze uko hupenyu husingade chinhu ichi.
Kuvapo kwemvura nemiganhu yenzvimbo inogarwa zvinoenderana nehunhu hwenyeredzi iri pakati pepuraneti, senge simba rainoburitsa . Funga nezve solar system yedu semuenzaniso: zuva, nyeredzi yakajairika, yepakati nepakati, inoburitsa simba rakakura. Pasi, riri makiromita angangoita mamiriyoni zana nemakumi mashanu kubva kuzuva (ndiko kuti, imwe nyeredzi, kana kuti AU), rinowana simba rakakwana reiyi kuti ripe nharaunda yakasununguka yekukura kwehupenyu.
Mapuraneti ari padyo nezuva (Mercury neVenus) anowana simba rakawanda muchimiro chemwaranzi yezuva uye nokudaro anopisa zvakanyanya uye haagarike kune zvipenyu zviri muvhu repasi, izvo zvinoenderana zvakanyanya nekuvapo kwemvura. Kusiyana neizvi, pasi rakaita seMars riri kure zvakanyanya nezuva kuti richengetedze mvura yaro iri pamusoro pemvura.

Panogona kuva nehupenyu kupfuura muchadenga here?
Zvakakosha kufunga kuti kukura kwehupenyu (kana hupenyu hwakafanana nehwepanyika , sezvo zvisingabviri kuziva zvechokwadi kuvapo kwemarudzi akasiyana ehupenyu muchadenga asina carbon-based*) kunoenderana nezvimwe zvinhu zvakawanda kunze kwekuvapo kwemvura. Chekutanga uye chakakosha, kuvapo kwemhepo . Mhepo ine simba rakakwana pamusoro pepasi, muchadenga, kuchengetedza mvura iri mumamiriro ayo akakosha, ukuwo ichibvumira kuti (idzokororwe) kuburikidza nekubuda kwemvura uye kunaya kwemvura.
Kugona kwepasi kugadzira mhepo inodzivirira pamusoro payo nechero biosphere kubva mukukanganiswa nemeteorite, kupisa, uye mwaranzi inokuvadza kunonyanya kuenderana nehuremu hwayo. Mapuraneti ane huremu hushoma, mune dzimwe nguva, haabudisi simba rakakwana regiravhiti kuti atsigire zvikamu zvemhepo , inoumbwa nezvinhu zvakaita senitrogen, izvo zvinopukunyuka nyore nyore simba regiravhiti rePasi. Exobiology uye hukama hwayo nehupenyu hwekunze kwenyika inzvimbo yekudzidza inotsvaga kunzwisisa hukama uhwu.
kufamba kwakakoshawo
Kunze kwehukuru hwepasi, kuumbwa kwemakemikari ari mumhepo yaro, uye huwandu hwesimba rezuva rainogamuchira (kana, nemamwe mazwi, daro rayo kubva kuzuva), chimiro chekufamba kwaro chine basa rakakosha zvakaenzana. Chimiro che "pasi rinogarika" hachigone kuvimbiswa kana kutenderera kwaro kutenderedza nyeredzi kwakaoma zvikuru, kusvika pakukonzera kuti rigare richibuda munzvimbo inogarika (semuenzaniso, kana pasi rikasvika paaphelion kana perihelion, richinongedzera kure uye pedyo nezuva, zvichiteerana).
Nzvimbo inogarwa yemuchadenga redu rezuva iri pakati pe0,5 ne3 AU yakafara. Sezvakaratidzwa mumufananidzo, kune nyeredzi dzakakura uye dzinopenya kupfuura Zuva, nzvimbo inogarwa iri kure nenyeredzi nekuti simba rakawanda rinoiswa nemapuraneti (huwandu chaihwo hunoyerwa nechikamu chedaro). Kune nyeredzi diki, dzisina kusimba, dzakadai senyeredzi diki, nzvimbo inogarwa iri pedyo nenyeredzi. Mapuraneti akafanana nePasi anofarira zvikuru kutsvaga hupenyu muchadenga.
Taizova chii pasina nyeredzi dziri muchadenga?
Nyeredzi dzinoteverawo kushanduka-shanduka kwadzo, semapuraneti nehupenyu paPasi, uye dzinopfuura nemuzvikamu zvekuwedzera kupenya, kukura, kana kupera zvishoma nezvishoma, kunyanya pakutanga uye pakupera kwekuvapo kwadzo. Pakati pezvikamu izvi, nzvimbo inogarwa inoshanduka zvichienderana. Zuva redu parizvino rave padanho rekushanduka-shanduka, rinenge hafu yehupenyu hwaro.
Kubva kuma1950 kusvika pari zvino, mapuraneti mazhinji ari munzvimbo dzinogarwa nenyeredzi dziri kure (exoplanets) akaongororwa uye akaongororwa. Mapuraneti aya anowanzo kuve akakura uye akakura kupfuura Pasi, zvichiita kuti zvive nyore kuona nemidziyo yedu yemuchadenga. Nekuvandudzwa kwemidziyo yakanyatsojeka uye nzira itsva dzekutsvaga, mapuraneti akawanda akakura sePasi akawanikwa. Ongororo dzichangobva kuitwa dzinoti panogona kunge paine mapuraneti akakura sePasi anopfuura mabhiriyoni gumi anotenderera nyeredzi dzakaita seZuva muboka redu renyeredzi chete.

mapuraneti emugwenga ari muchadenga
Kirasi inonakidza ye exoplanets mapuraneti erenje. Aya marudzi emapuraneti, uko mvura iri kushomeka, anogona kuwanikwa munzvimbo yakakura ye circumstellar pane mamwe mapuraneti nekuda kwezvikonzero zviviri: 1) sezvo asina ice nechando (nzvimbo chena) muhuwandu hukuru, anoratidza mwenje kushoma uye anogona kuchengetedza. tembiricha yepamusoro kunyangwe kure kure kubva kuzuva; 2) nekuda kwekudzikiswa kwemvura uye, nekudaro, kune yakaderera greenhouse maitiro, inochengetedza tembiricha yakakodzera hupenyu kunyangwe pazvinhambwe zvipfupi pane zvakajairwa Earth-Zuva chinhambwe.
Nekudaro, iyo pfungwa yenzvimbo inogarwa yakapikiswa, zvichibva pafungidziro yekuti mvura yemvura inogona kunge iripo pane mamwe mapuraneti nekuda kwemaitiro exothermic akadai sekudziya kwemvura kana kuora kweradioactive. Mukuwedzera, mvura inogona kuwanikwa mumhinduro pamwe chete nezvimwe zvinhu, pasi pemamiriro akasiyana ekushisa nekumanikidza. Izvi zvinoreva kuti paizove nedzimwe nyika dzakakodzera kusimudzira hupenyu kunze kwenzvimbo dzinogarwa, kwatisingazvitsvage.